ISIS: Σοκ και δέος [αρθρο]

του Nigel Inkster

Η προέλαση των μαχητών του Islamic State στη σουνιτική ενδοχώρα του Ιράκ φέτος, έχει συνοδευτεί από συγκλονιστικά επίπεδα βαρβαρότητας. Η οργάνωση -η οποία ξεκίνησε ως Al Qaeda στο Ιράκ προτού μετονομαστεί ως ISIS (Islamic State of Iraq and al-Sham)- έχει να...


 επιδείξει αποκεφαλισμούς ή σταυρώσεις εκατοντάδων αντιπάλων. Στις μειονοτικές ομάδες, όπως οι Χριστιανοί και οι Yazidi, έχει προσφερθεί η επιλογή της μετατροπής σε μουσουλμάνους ή του θανάτου.

Αυτή η σκληρότητα είναι μέρος μιας στρατηγικής που σχεδιάστηκε για να δημιουργήσει τον φόβο σε πιθανούς αντιπάλους και να δώσει στην οργάνωση μια εικόνα του αήττητου. Αλλά μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα, είχε προσελκύσει σχετικά μικρή προσοχή από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης.

Όλα αυτά άλλαξαν στις 19 Αυγούστου, όταν η Islamic State έδωσε στη δημοσιότητα ένα video που εμφάνισε τον αποκεφαλισμό του James Foley, ενός Αμερικανού δημοσιογράφου που είχε απαχθεί στη Συρία στα τέλη του 2012. Οι εικόνες ήταν αρκετά συγκλονιστικές από μόνες τους. Ωστόσο, αυτό που φάνηκε να τράβηξε πραγματικά την προσοχή των διεθνών μέσων, ήταν το γεγονός ότι ο δολοφόνος του μιλούσε με προφορά του νοτίου Λονδίνου, υποδηλώνοντας ότι ήταν ένας από τους εκατοντάδες νεαρούς Βρετανούς Μουσουλμάνους που έχουν απαντήσει στο κάλεσμα της “jihad” στη Μέση Ανατολή τα τελευταία τρία χρόνια.

Αυτή η πλευρά αυτό έρχεται να αποτελέσει μια σημαντική συνιστώσα των δυνάμεων της Islamic State, και αποκτά γρήγορα μια φήμη ακραίας βίας και βαρβαρότητας, ακόμη και μέσα σε έναν οργανισμό που έχει τέτοια χαρακτηριστικά.

Οι φερόμενοι ως απαγωγείς του Foley, ζητούσαν σημαντικά λύτρα, αλλά απορρίφθηκαν τα αιτήματά τους. Σε κάθε περίπτωση, η Islamic State από μόνη της δήλωσε πως η δολοφονία ήταν μια απάντηση στις πρόσφατες αμερικανικές αεροπορικές επιθέσεις στο Ιράκ. Αυτές βοήθησαν ώστε να ανακοπεί η προέλαση της οργάνωσης, ή τουλάχιστον αναγκάστηκε να υποχωρήσει από τη Μοσούλη. Η ISIS πιθανώς έχει περίπου 20 άλλους δυτικούς ομήρους και φαίνεται να ελπίζει πως η δολοφονία του Foley θα αποθαρρύνει τη συνέχιση της αμερικανικής παρέμβασης. αλλά φαίνεται πιθανό η αμερικανική στρατηγική αναφορικά με την οργάνωση να συνεχίσει να καθοδηγείται από την στρατηγική απειλή που αποτελεί.

Για τις κυβέρνησης των ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου, η πιο άμεση έγνοια τους είναι να αναγνωριστεί ο δολοφόνος του Foley και να τον φέρουν ενώπιον της δικαιοσύνης. Στις μυστικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες ασφαλείας δεν αρέσουν αυτού του είδους οι δράσεις, διότι -όσο σκληρό κι αν ακούγεται- περιλαμβάνει την εκτροπή σημαντικών πηγών για μακροπρόθεσμα, πιο στρατηγικά καθήκοντα. Οι εκτιμήσεις από διάφορες αυθεντίες ότι η αναγνώριση μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την αναγνώριση της φωνής, υπερεκτιμούν σε μεγάλο βαθμό τις δυνατότητες αυτής της τεχνολογίας. Επιπλέον οι μυστικές υπηρεσίες δεν κρατούν τεράστια αρχεία των φωνών υπόπτων. Ο εντοπισμός ενός ανθρώπου είναι σπάνια τόσο απλός όσο το κάνουν να φαίνεται η τηλεόραση και ο κινηματογράφος. Παρόλα αυτά, οι αμερικανικές και βρετανικές υπηρεσίες θα έχουν επωμιστεί με το έργο να βρουν τον “John”, όπως αναφέρονται στον δολοφόνο του Foley, και μια πλήρης προσπάθεια θα είναι σε εξέλιξη χρησιμοποιώντας όλους τους ανθρώπινους πόρους και τα σήματα δεδομένων πληροφοριών. Υπάρχει μια πιθανότητα εάν ο δολοφόνος είναι πράγματι Βρετανός, ότι θα υπάρχουν άνθρωποι που θα τον αναγνωρίσουν, μεταξύ των οποίων και άλλοι πρώην όμηροι, και ίσως να είναι πρόθυμοι να τον προσδιορίσουν στις αρχές.

Το πώς στη συνέχεια θα οδηγηθεί αυτός στη δικαιοσύνη και από ποιους, είναι ένα εντελώς πιο σύνθετο ζήτημα το οποίο είναι πιθανό να περιλαμβάνει επίμαχα νομικά ζητήματα και ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η δολοφονία του Foley έχει αναπόφευκτα εγείρει πολλά ερωτήματα: για την καταλληλότητα και τη σκοπιμότητα της δυτικής στρατιωτικής παρέμβασης εναντίον της ISIS. Για την απειλή κατά της ασφάλειας που θέτουν οι ξένοι μαχητές επιστρέφοντας στις χώρες τους. Και για τα προβλήματα ριζοσπαστικοποίησης του ισλαμικού πληθυσμού στις δυτικές χώρες.

Η ISIS έχει μεταμορφωθεί από μια τρομοκρατική οργάνωση σε μια εξέγερση που καταλαμβάνει σημαντικά εδάφη και ελέγχει σημαντικούς πόρους. Είναι μια φανατική οργάνωση που εξ ορισμού, δεν είναι δυνατή κάποια συνεννόηση. Εάν θέλουμε να επιστρέψει κάτι παρόμοιο με σταθερότητα στο Ιράκ και στη Συρία, η ISIS πρέπει να ηττηθεί πλήρως. Αλλά η προοπτική του να αναπτύξουν οι ΗΠΑ και οι μεγάλοι σύμμαχοί τους, τις δυνάμεις που χρειάζεται για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα, είναι πολύ πιο μακριά από ό,τι θεωρείται δυνατό πολιτικά, χωρίς μια επίθεση πίσω στις χώρες τους, αντίστοιχη με αυτή της 11ης Σεπτεμβρίου.

Αν και μια καλύτερη πολιτική κατάσταση στη Βαγδάτη θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναχαίτιση της σήψης στην καρδιά των ένοπλων δυνάμεων του Ιράκ και να μειώσει το επίπεδο αποξένωσης των σουνιτών, το ιρακινό κράτος είναι εξίσου απίθανο να είναι σε θέση να καταστρέψει την ISIS ακόμη και με σημαντική βοήθεια από το Ιράν και τις δυνάμεις του Assad, οι οποίες έχουν αρχίσει τώρα να επιτίθενται σε στόχους της ISIS. Επομένως, η μόνη ρεαλιστική προοπτική φαίνεται να είναι η συγκράτηση και μια σταδιακή πίεση προς τα πίσω, που να περιλαμβάνει τη συνεχιζόμενη χρήση της αμερικανικής και πιθανώς της συμμαχικής αεροπορικής, οικονομικής και τεχνικής υποστήριξης και βοήθειας. Η χρήση των Δυτικών Ειδικών Δυνάμεων για την ανάληψη στοχευμένων επιχειρήσεων εναντίον ηγετών της ISIS και για την απελευθέρωση ομήρων, είναι επίσης μια πιθανότητα, η οποία ωστόσο θα απαιτήσει μακρύ πολιτικό υπολογισμό. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους ενδέχεται να πρέπει να εργαστούν συλλογική ακόμη και με τα καθεστώτα στη Δαμασκό και στην Τεχεράνη.

Είναι αδύνατο να ποσοτικοποιηθεί ο κίνδυνος τρομοκρατικών επιθέσεων από την επιστροφή των ξένων μαχητών στις χώρες τους. Η ευρωπαϊκή εμπειρία την τελευταία δεκαετία, όταν ένας αριθμός υποψηφίων τζιχαντιστών που αναζήτησε εκπαίδευση στις περιοχές του Πακιστάν, στη συνέχεια επέστρεψε στις χώρες τους για να διαπράξουν τρομοκρατικές επιθέσεις, συνιστά ένα προηγούμενο το οποίο οι δυτικές αρχές ασφαλείας δεν μπορούν να αγνοήσουν. Αν μη τι άλλο, οι ξένοι μαχητές που επιστρέφουν από τη Συρία και το Ιράκ είναι πιθανό να είναι καλύτερα εκπαιδευμένοι και με υψηλότερα κίνητρα καθώς και με περισσότερη αντοχή στη μάχη, σε σχέση με μεμονωμένα άτομα που έχουν προσπαθήσει να προχωρήσουν σε τρομοκρατικές επιθέσεις σε δυτικές χώρες μέχρι σήμερα. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να έχει κανείς κατά νου ότι ενώ η Al-Qaeda είχε εστιάσει στον “μακρινό εχθρό” -τις ΗΠΑ και τους συμμάχους της- η ISIS έχει στόχο τον “κοντινό εχθρό”, δηλαδή τους λεγόμενους αποστάτες ηγέτες ισλαμικών χωρών. Φαίνεται πιθανό ότι οι προσπάθειες της ISIS θα συνεχίσουν να έχουν στόχο αυτόν τον “κοντινό εχθρό” για το εγγύς μέλλον. Αλλά οι δυτικές υπηρεσίες ασφάλειας και οι αστυνομικές δυνάμεις θα πρέπει ακόμη και τότε να κάνουν τη δουλειά τους και να παρακολουθούν τους τζιχαντιστές που επιστρέφουν.

Το ζήτημα της ριζοσπαστικοποίησης μεταξύ των πληθυσμών των ισλαμικών μειονοτήτων στη Δύση, είναι ένα μακροχρόνιο ζήτημα και είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητο στις εικόνες κινδυνολογίας των μέσων ενημέρωσης παγκοσμίως. Το πρόβλημα είναι πραγματικό και δεν είναι εύκολα επιλύσιμο. Πολλοί νέοι Μουσουλμάνοι, για τον ένα ή άλλο λόγο, βρίσκουν τη ζωή στη Δύση βαρετή και μάταιη και έλκονται από τη γοητεία και τον ενθουσιασμό της ζωής ως μαχητές υποκινούμενοι από μια αιτία, όσο λανθασμένο και αν ακούγεται αυτό σε άλλους. Συνολικά οι αριθμοί είναι ακόμη μικροί και γίνεται πολλοί δουλειά από τις κυβερνήσεις ώστε να συμμετέχουν στην κοινή ζωή οι ισλαμικές κοινότητες και να μειωθούν οι κίνδυνοι περαιτέρω εξάπλωσης. Αλλά πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή στο να πειστούν οι νέοι τζιχαντιστές που απογοητεύονται από τη τζιχάντ, ότι υπάρχει τρόπος επιστροφής για αυτούς που δεν οδηγεί αυτομάτως σε παρατεταμένη φυλάκιση.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.iiss.org/en/iiss%20voices/blogsections/iiss-voices-2014-b4d9/august-a8ff/nigel-blog-is-0274